Một trong những vấn đề phổ biến của người làm nội dung là có quá nhiều ý tưởng nhưng không biết nên làm cái nào trước. Ý tưởng nào cũng có vẻ hay, nhưng thời gian, năng lượng và nguồn lực thì có hạn. Nếu chọn theo cảm hứng, bạn dễ rơi vào tình trạng làm dở dang, đăng không đều hoặc sản xuất xong mới nhận ra nội dung đó không phục vụ mục tiêu nào rõ ràng. Một cách đơn giản để xử lý là tạo “bảng chấm điểm nội dung”. Đây không phải công cụ phức tạp, mà là một bảng nhỏ giúp bạn đánh giá ý tưởng theo vài tiêu chí cụ thể trước khi bắt tay viết bài, quay video hoặc làm podcast. 1. Vì sao nên chấm điểm ý tưởng trước khi làm? Chấm điểm không làm mất đi sự sáng tạo. Ngược lại, nó giúp bạn dùng sự sáng tạo đúng chỗ hơn. Khi có bảng đánh giá, bạn sẽ: - Tránh làm nội dung chỉ vì “đang hứng”. - Biết ý tưởng nào phù hợp với người xem hiện tại. - Ưu tiên được nội dung dễ triển khai nhưng vẫn có giá trị. - Giảm cảm giác rối khi nhìn vào danh sách ý tưởng dài. Ví dụ, bạn có 5 ý tưởng video: review một ứng dụng ghi chú, chia sẻ cách lên lịch làm việc, kể chuyện thất bại khi làm freelancer, hướng dẫn setup góc quay, và phản hồi một câu hỏi của người xem. Nếu không có tiêu chí, bạn có thể chọn ý tưởng vui nhất. Nhưng nếu chấm điểm, bạn sẽ thấy câu hỏi của người xem có thể đáng làm trước vì nó giải quyết nhu cầu thật và dễ tạo tương tác. 2. Năm tiêu chí nên có trong bảng chấm điểm Bạn có thể dùng thang điểm từ 1 đến 5 cho mỗi tiêu chí. Không cần quá chính xác tuyệt đối, chỉ cần đủ để so sánh giữa các ý tưởng. Tiêu chí 1: Mức độ hữu ích với người xem Hãy tự hỏi: “Sau khi xem xong, người xem có làm được gì cụ thể hơn không?” Ví dụ: - “Một ngày của tôi diễn ra thế nào” có thể thú vị, nhưng chưa chắc hữu ích. - “Cách tôi chia một ngày làm việc thành 3 khung để đỡ quá tải” cụ thể và dễ áp dụng hơn. Tiêu chí 2: Mức độ phù hợp với kênh hoặc thương hiệu cá nhân Một ý tưởng đang thịnh hành chưa chắc phù hợp với bạn. Nếu kênh của bạn chuyên về viết blog, một video bắt trend nhảy vui có thể thu hút nhất thời nhưng làm người xem mới khó hiểu bạn thực sự cung cấp giá trị gì. Hãy hỏi: “Ý tưởng này có củng cố hình ảnh mình muốn xây dựng không?” Tiêu chí 3: Khả năng triển khai trong điều kiện hiện tại Có những ý tưởng rất hay nhưng cần quay nhiều bối cảnh, phỏng vấn nhiều người hoặc thử nghiệm dài ngày. Nếu bạn đang bận, hãy ưu tiên ý tưởng có thể hoàn thành tốt trong nguồn lực hiện có. Ví dụ: - “So sánh 10 công cụ quay dựng cho người mới” có thể cần nhiều thời gian thử nghiệm. - “3 lỗi tôi từng mắc khi dùng công cụ dựng video đầu tiên” dễ làm hơn nhưng vẫn hữu ích. Tiêu chí 4: Độ mới trong góc nhìn Không nhất thiết phải nói điều chưa ai từng nói. Nhưng bạn nên có góc nhìn, ví dụ, trải nghiệm hoặc cách diễn đạt riêng. Thay vì làm chủ đề “Cách viết tiêu đề hay”, bạn có thể cụ thể hơn: “Cách sửa một tiêu đề nhạt thành tiêu đề rõ lợi ích hơn”. Nội dung vẫn quen thuộc, nhưng góc triển khai thực tế hơn. Tiêu chí 5: Khả năng mở rộng thành nội dung khác Một ý tưởng tốt thường không chỉ dùng được một lần. Nó có thể mở rộng thành bài blog, video ngắn, checklist, email hoặc một phần trong chuỗi nội dung. Ví dụ, chủ đề “quy trình viết bài review sản phẩm” có thể tách thành nhiều nội dung nhỏ: cách ghi chú khi dùng thử, cách chụp ảnh minh họa, cách nêu nhược điểm công bằng, cách kết luận mà không quá quảng cáo. 3. Mẫu bảng chấm điểm đơn giản Bạn có thể tạo bảng với các cột như sau: - Ý tưởng nội dung - Hữu ích với người xem: 1-5 điểm - Phù hợp với kênh: 1-5 điểm - Dễ triển khai: 1-5 điểm - Có góc nhìn riêng: 1-5 điểm - Có thể mở rộng: 1-5 điểm - Tổng điểm - Ghi chú triển khai Ví dụ: Ý tưởng: “5 lỗi khi quay video review bằng điện thoại” - Hữu ích: 5 - Phù hợp với kênh: 5 - Dễ triển khai: 4 - Góc nhìn riêng: 4 - Có thể mở rộng: 5 - Tổng: 23/25 Ghi chú: Có thể quay minh họa từng lỗi, sau đó tách thành 5 video ngắn. Ý tưởng: “Kể chuyện lần đầu mua máy quay” - Hữu ích: 2 - Phù hợp với kênh: 3 - Dễ triển khai: 4 - Góc nhìn riêng: 3 - Có thể mở rộng: 2 - Tổng: 14/25 Ghi chú: Nếu làm, nên chuyển hướng thành “Những điều tôi ước biết trước khi mua máy quay đầu tiên”. 4. Đừng chỉ nhìn tổng điểm, hãy đọc phần ghi chú Tổng điểm giúp bạn ưu tiên, nhưng phần ghi chú mới giúp ý tưởng tốt hơn. Có những ý tưởng điểm chưa cao, nhưng chỉ cần đổi cách tiếp cận là dùng được. Ví dụ, “Một ngày làm content creator của tôi” nghe khá chung. Nhưng nếu đổi thành “Một ngày làm content creator khi chỉ có 2 tiếng rảnh buổi tối”, nội dung sẽ cụ thể hơn, gần với nhóm người xem đang đi làm hoặc đi học nhưng muốn xây kênh cá nhân. 5. Cách áp dụng hàng tuần Bạn có thể dành 20-30 phút mỗi tuần để làm việc này: - Ghi ra 10 ý tưởng thô, chưa cần hay. - Chấm điểm nhanh từng ý tưởng. - Chọn 2-3 ý tưởng điểm cao nhất để sản xuất. - Với các ý tưởng điểm trung bình, ghi lại cách chỉnh góc nhìn. - Loại bỏ hoặc lưu trữ những ý tưởng chưa phù hợp. Làm đều vài tuần, bạn sẽ nhận ra mình không còn phụ thuộc quá nhiều vào cảm hứng. Danh sách nội dung cũng trở nên có định hướng hơn. 6. Một lưu ý quan trọng: bảng điểm chỉ là công cụ, không phải luật cứng Sẽ có lúc bạn muốn làm một nội dung vì nó mang tính cá nhân, cảm xúc hoặc thử nghiệm. Điều đó hoàn toàn bình thường. Không phải bài nào cũng cần tối ưu. Tuy nhiên, nếu bạn đang muốn phát triển kênh nghiêm túc, bảng chấm điểm giúp bạn cân bằng giữa cảm hứng cá nhân và giá trị cho người xem. Kết luận Làm nội dung không chỉ là nghĩ ra ý tưởng, mà còn là biết chọn ý tưởng nào đáng đầu tư trước. Một bảng chấm điểm đơn giản có thể giúp bạn tiết kiệm thời gian, giảm lan man và tăng khả năng tạo ra nội dung hữu ích. Hãy bắt đầu với 5 tiêu chí cơ bản, dùng thử trong một tháng, rồi điều chỉnh theo phong cách và mục tiêu riêng của bạn.