Một lỗi khá phổ biến khi làm blog, video review hoặc bài chia sẻ là chúng ta viết cho “mọi người”. Nghe có vẻ rộng, nhưng thực tế lại khiến nội dung dễ chung chung: mở bài không trúng, ví dụ không gần, lời khuyên khó áp dụng. Một cách đơn giản để cải thiện là xây dựng “khung nhân vật người xem” trước khi sản xuất nội dung. Khung này không cần phức tạp như tài liệu marketing chuyên nghiệp. Bạn chỉ cần phác họa một người xem cụ thể: họ là ai, đang gặp vấn đề gì, đã biết đến đâu, và sau khi xem xong họ cần làm được gì. 1. Xác định người xem ở một tình huống cụ thể Đừng chỉ ghi: “người thích làm video”. Hãy viết rõ hơn: - Sinh viên mới tập làm video review đồ công nghệ, chỉ quay bằng điện thoại. - Chủ shop nhỏ muốn quay video sản phẩm nhưng ngại nói trước camera. - Người viết blog cá nhân muốn bài review bớt giống quảng cáo. Khi người xem càng cụ thể, bạn càng dễ chọn cách nói, ví dụ và mức độ hướng dẫn phù hợp. Ví dụ: Nếu viết bài “cách quay video review quán ăn”, người mới bắt đầu sẽ cần hướng dẫn như: nên quay món gì trước, nói gì trong 15 giây đầu, tránh quay quá tối. Trong khi người đã có kinh nghiệm lại quan tâm đến nhịp dựng, cách kể câu chuyện, hoặc cách tạo điểm khác biệt. 2. Ghi rõ nỗi khó chịu của họ Nội dung hữu ích thường bắt đầu từ một vướng mắc thật. Hãy thử hoàn thành câu sau: “Người xem của tôi đang khó chịu vì…” Ví dụ: - Họ có nhiều ý tưởng nhưng không biết bắt đầu bài viết thế nào. - Họ quay xong rất nhiều clip nhưng dựng lên lại rời rạc. - Họ viết review nhưng sợ bị người khác nói là thiếu khách quan. - Họ đăng đều nhưng ít bình luận, không biết người xem có quan tâm không. Khi nắm được nỗi khó chịu, bạn sẽ tránh được kiểu nội dung chỉ liệt kê mẹo chung chung. Thay vào đó, bạn có thể đi thẳng vào vấn đề mà người xem đang cần gỡ. 3. Xác định mức hiểu biết hiện tại Cùng một chủ đề, người mới và người đã làm lâu cần hai kiểu nội dung khác nhau. Trước khi viết hoặc quay, hãy tự hỏi: - Họ đã biết khái niệm cơ bản chưa? - Họ có công cụ gì trong tay? - Họ có thời gian thực hành nhiều không? - Họ cần hướng dẫn từng bước hay chỉ cần gợi ý nâng cấp? Ví dụ, với chủ đề “viết tiêu đề hấp dẫn”, người mới có thể cần công thức đơn giản như: “Vấn đề + kết quả + đối tượng”. Còn người đã viết lâu có thể cần cách kiểm tra tiêu đề có hứa hẹn quá đà hay không. 4. Viết mục tiêu sau khi xem xong Một bài hoặc video tốt nên giúp người xem tiến thêm một bước. Hãy đặt mục tiêu thật rõ: Sau khi xem xong, họ có thể: - Viết được dàn ý cho một bài review. - Tự quay một video 60 giây giới thiệu sản phẩm. - Biết chọn 3 cảnh quay cần có trước khi đi review quán. - Sửa lại phần mở bài để bớt dài dòng. Mục tiêu càng rõ, nội dung càng dễ có cấu trúc. Bạn cũng sẽ biết nên bỏ phần nào không cần thiết. 5. Dùng khung nhân vật để kiểm tra bản nháp Sau khi có bản nháp, hãy đọc lại và hỏi: - Người này có hiểu ngay mình đang nói gì không? - Ví dụ có gần với tình huống của họ không? - Có bước nào quá mơ hồ, cần minh họa thêm không? - Nội dung có giúp họ làm được điều gì cụ thể không? Nếu câu trả lời là “chưa”, đừng vội đăng. Có thể bạn chỉ cần thêm một ví dụ thực tế, chia nhỏ hướng dẫn, hoặc bỏ bớt phần lý thuyết. Một mẫu khung đơn giản để áp dụng Bạn có thể lưu mẫu này vào sổ tay nội dung: - Người xem cụ thể: ... - Hoàn cảnh hiện tại: ... - Vấn đề họ đang gặp: ... - Họ đã biết gì: ... - Họ chưa biết gì: ... - Sau khi xem xong, họ làm được: ... - Ví dụ gần gũi nên dùng: ... - Điều cần tránh khi trình bày: ... Ví dụ hoàn chỉnh: - Người xem cụ thể: Người mới làm video review sách trên TikTok. - Hoàn cảnh hiện tại: Đọc xong sách nhưng không biết nói gì ngoài “sách hay”. - Vấn đề: Video bị nhạt, thiếu ý chính. - Đã biết: Biết quay bằng điện thoại, biết cắt ghép cơ bản. - Chưa biết: Cách chọn góc review và cách mở đầu. - Sau khi xem xong: Viết được kịch bản 45 giây cho một video review sách. - Ví dụ nên dùng: Một cuốn sách kỹ năng hoặc tiểu thuyết quen thuộc. - Điều cần tránh: Nói quá nhiều thuật ngữ về phê bình sách. Lời kết Làm nội dung không chỉ là nghĩ xem mình muốn nói gì, mà còn là hiểu người xem đang cần nghe điều gì ở thời điểm đó. “Khung nhân vật người xem” giúp bạn bớt lan man, chọn ví dụ đúng hơn và tạo ra bài viết, video có ích hơn. Trước khi làm nội dung tiếp theo, hãy dành 10 phút phác họa một người xem cụ thể. Rất có thể bạn sẽ thấy ý tưởng của mình rõ ràng hơn ngay từ bước đầu.