Trong công việc và đời sống, chúng ta thường lập kế hoạch với giả định mọi thứ sẽ diễn ra suôn sẻ. Nhưng một dự án chỉ thực sự vững vàng khi người làm kế hoạch biết trước những điểm có thể gãy. Kỹ thuật Pre-mortem — hay “kiểm tra trước khi chết” — là cách hình dung dự án đã thất bại trong tương lai, rồi quay ngược lại tìm nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa. Điểm mạnh của kỹ thuật này là nó cho phép người tham gia nói ra rủi ro một cách thoải mái, thay vì chỉ tập trung bảo vệ phương án đang đề xuất. Cách thực hiện khá đơn giản. Đầu tiên, xác định rõ dự án, mục tiêu và mốc thời gian. Tiếp theo, đặt câu hỏi: “Giả sử sáu tháng nữa dự án này thất bại hoàn toàn. Vì sao?”. Mỗi người viết ra các nguyên nhân có thể xảy ra trong vài phút, sau đó nhóm gom lại thành các nhóm như con người, quy trình, khách hàng, tài chính, công nghệ và thời gian. Với mỗi rủi ro, nhóm đánh giá mức độ tác động và khả năng xảy ra, rồi chọn ra những rủi ro đáng xử lý nhất. Cuối cùng, biến chúng thành hành động cụ thể: ai làm, làm gì, khi nào kiểm tra lại. Ví dụ, một nhóm chuẩn bị mở cửa hàng online nhỏ. Khi làm Pre-mortem, họ hình dung sau ba tháng cửa hàng không có đơn hàng. Các nguyên nhân có thể gồm: ảnh sản phẩm chưa rõ, mô tả chưa đủ thông tin, chưa có kênh tiếp cận khách, phí vận chuyển cao hơn dự kiến, hoặc người vận hành quá tải vì vừa chăm khách vừa đóng gói. Từ danh sách này, nhóm có thể đặt việc chụp lại ảnh sản phẩm, viết mô tả theo câu hỏi của khách, thử nghiệm hai kênh tiếp cận nhỏ, tính trước phương án vận chuyển và phân công người trực tin nhắn. Những việc này không bảo đảm thành công, nhưng giúp giảm các lỗi có thể đoán trước. Để Pre-mortem hiệu quả, nên giữ không khí cởi mở, khuyến khích mọi người nêu rủi ro mà không bị coi là bi quan. Nên viết ra giấy hoặc bảng chung để tránh bỏ sót ý. Đừng cố liệt kê mọi rủi ro trên đời; hãy chọn những rủi ro có thể hành động được. Sau mỗi giai đoạn, dành 15–20 phút xem lại danh sách: rủi ro nào đã giảm, rủi ro nào mới xuất hiện. Kỹ thuật này phù hợp với dự án nhỏ, kế hoạch học tập, chuyến đi, thay đổi công việc hoặc một buổi thuyết trình quan trọng. Điều cốt lõi không phải là dự đoán chính xác tương lai, mà là rèn thói quen nhìn thẳng vào khả năng thất bại để chuẩn bị tốt hơn ngay từ đầu.